Çocuklarda uyku sorunları (yaşa göre)

Sağlıklı uyku yaşla nasıl değişir

Yenidoğanlar gün boyunca kısa aralıklarla uyur; ilk yıl içinde bir gece–gündüz ritmi gelişir ve gece uykusu pekişir; uykular yürümeye başlama ve okul öncesi yıllarda kademeli olarak azalır; ergenlikte ise vücut saati doğal olarak geç saatlere kayar. Uykunun bir 'sorun' olup olmadığını değerlendirmek her zaman onu o yaş için normal olanla karşılaştırmak anlamına gelir — bu yüzden evre evre bakmak yardımcı olur.

Bebekler (yenidoğan, yaklaşık 0–3 ay)

İlk haftalarda henüz yerleşik bir gece–gündüz ritmi yoktur: bebekler kısa aralıklarla uyur ve beslenmek için sık uyanır; 'gece–gündüz tersliği' yaygındır. Bu normaldir, bir bozukluk değildir. Öncelikler güvenli uyku — ani bebek ölümü riskini azaltmak için bebeği sırtüstü, kendi açık uyku alanında yatırmak — ve gece ile gündüz arasındaki farkları nazikçe teşvik etmektir (gündüz ışık ve etkinlik, gece sakinlik ve karanlık). Bu yaşta sık gece uyanmaları beklenir.

Süt çocukları (yaklaşık 3–12 ay)

Bir sirkadiyen ritim ortaya çıkar ve gece uykusu uzar, böylece birçok süt çocuğu daha uzun aralıklarla uyuyabilir. Şimdi en sık görülen güçlük, yerleşmek için bir ebeveynin yardımını gerektiren sık gece uyanmalarıdır — çoğu zaman bebek yalnızca beslenme, sallanma veya kucakta uykuya dalmayı öğrendiği için ('uyku başlangıcı ilişkisi'). Bebeğin tutarlı, nazik rutinlerle yatağında yerleşmeyi öğrenmesine yardımcı olmak alışılmış yaklaşımdır. Yaklaşık 8–10 aylarda ayrılık anksiyetesi uykuyu kısa süreliğine bozabilir.

Yürümeye başlayan çocuklar ve okul öncesi dönem (yaklaşık 1–5 yaş, 'oyun çağı')

Yatma direnci ve perde arkası gösterileri ('bir hikâye daha', tekrar tekrar kalkma) tipiktir ve en iyi sakin, tutarlı sınırlara ve öngörülebilir bir sakinleşme rutinine yanıt verir. Yatma korkuları ve kâbuslar ortaya çıkar; parasomniler — gece terörü ve uyurgezerlik — sıklıkla bu dönemde başlar: derin uykudan kaynaklanan, dramatik ama genellikle zararsız, çocuğun hatırlamadığı ve genel olarak zamanla atlattığı olaylardır. Uykular bu dönemde kademeli olarak azalır ve sonra biter.

Okul çağındaki çocuklar ve ergenler

Okul çağındaki çocuklarda parasomniler (uyurgezerlik, gece terörü) en sık görüldükleri dönemdedir ve yetersiz uyku, anksiyete, horlama ve huzursuz bacaklar uykuya engel olabilir. Duraklamalarla horlama veya huzursuz, terli uyku, obstrüktif uyku apnesi olasılığını gündeme getirir (sıklıkla büyük bademcikler ve geniz etinden kaynaklanır), bu da tedavi edilebilir. Ergenlerde vücut saati geç saatlere kayar (gecikmiş uyku fazı), böylece ergenler doğal olarak daha geç uykuya dalar ve uyanır; erken okul başlangıçları, ekranlar ve kafeinle birlikte bu durum sıklıkla kronik uyku yoksunluğu ve gündüz uykululuğu üretir; ruh hali, dikkat ve öğrenme üzerinde etkileri vardır.

Tanınması gereken yaygın uyku bozuklukları

• Çocukluk dönemi davranışsal uykusuzluğu — uyku-ilişkisi tipi (uykuya dalmak için yardıma ihtiyaç duyar) ve sınır koyma tipi (yatma direnci)
• Parasomniler — gece terörü, uyurgezerlik ve kâbuslar
• Obstrüktif uyku apnesi — horlama, duraklamalar, huzursuz uyku, ağızdan nefes alma; gündüz etkileri
• Huzursuz bacaklar sendromu / periyodik bacak hareketleri — sıklıkla düşük demir depolarıyla bağlantılı
• Gecikmiş uyku fazı — ergenliğin geç vücut saati
• Nörogelişimsel durumlarda (otizm, DEHB, serebral palsi) uyku güçlükleri; bunlar özellikle yaygındır

Tanı

Uyku sorunlarının çoğu, dikkatli bir öyküden ve bir uyku günlüğünden, basit tarama soruları ve bir muayeneyle (bademcikler ve büyümeye bakmak dahil) desteklenerek tanılanır. Herhangi bir alışılmadık gece olayının ev videosu çok yararlıdır. Bir uyku çalışması (polisomnografi) belirli durumlara — şüphelenilen obstrüktif uyku apnesi, olası narkolepsi ya da sınıflandırılması zor olaylar — ayrılır; huzursuz bacaklardan şüphelenildiğinde demir depoları için bir kan testi (ferritin) bakılır.

Tedavi

Davranışsal yaklaşımlar ve iyi uyku alışkanlıkları her yaşta temeli oluşturur ve sıklıkla herhangi bir ilaç kadar etkilidir: tutarlı uyku ve uyanma saatleri, sakinleştirici bir rutin, karanlık ve rahat bir oda, ekranları ve kafeini sınırlamak ve gece uyanmaları ile yatma direncinin yaşa uygun biçimde ele alınması. Özgül nedenlerin özgül tedavileri vardır — örneğin obstrüktif uyku apnesini tedavi etmek (bazen bademcik ve geniz etini almak), huzursuz bacaklar için düşük demiri düzeltmek ve ergenlerde vücut saatini ayarlamak. Melatonin, davranışsal önlemler yeterli olmadığında, özellikle nörogelişimsel durumlarda uykuya dalmaya yardımcı olabilir. Parasomniler genellikle yalnızca güvence ve güvenlik önlemleri gerektirir, çünkü çocuklar bunları zamanla atlatır.

Yüz yüze değerlendirme nasıl yardımcı olabilir

Yüz yüze bir değerlendirme; çocuğunuzun uykusunun yaşı için normal aralıkta olup olmadığını değerlendirmenize, olası nedenleri belirlemenize ve uygun davranışsal adımları ve gerekebilecek ileri değerlendirmeyi ortaya koymanıza yardımcı olabilir — böylece tedavi ekibinize sormak üzere sorular hazırlayabilirsiniz. Bu eğitseldir ve klinisyeninizin bakımının yerini almaz.